Dlaczego tak ważne są wczesne badnia preluksacyjne pytamy specjalistkę ultrasonografii pediatrycznej dr n. med. Ewę Syweńki.

Czym charakteryzuje się badanie usg (ultrasonograficzne)?

dr E. Syweńki: Badanie ultrasonograficzne, tzw. badanie USG, określane jest współcześnie mianem stetoskopu XXI wieku. Wykorzystując fale ultradźwiękowe (fale o wysokiej częstotliwości) umożliwia zobrazowanie wnętrza ciała (tkanek miękkich). W wielu sytuacjach usg jest badaniem, które powinno zostać wykonane jako pierwsze. Jego wartość diagnostyczna jest porównywalna z innymi metodami diagnostyki obrazowej (RTG, standardowy tomograf), a jednocześnie jest pozbawione negatywnych efektów promieniowania jonizującego (rentgenowskiego) w przeciwieństwie do zdjęć RTG czy badań tomografią komputerową. Nie wymaga również żadnego specjalnego przygotowania, pobytu w szpitalu czy zapisów w tzw. kolejkę. Jest najłatwiej dostępnym, najbardziej bezpiecznym, powszechnie stosowanym i o dużej wartości diagnostycznej badaniem z kręgu badań obrazowych.

Dlaczego mam zrobić usg jeżeli nie mam żadnych dolegliwości?

dr E. S: Nie zawsze badanie lekarskie pozwala rozwiać wszelkie wątpliwości dotyczące problemu z jakim chory zgłasza się do lekarza. Mimo zebrania dokładnego wywiadu zachodzi czasem konieczność posłużenia się badaniami dodatkowymi. I jednym z takich badań jest USG. Pozwala ono w sposób bezpieczny, powtarzalny i nieuciążliwy dla badanego na wgląd w głąb ciała. Nierzadko umożliwia wykrycie nieprawidłowości w budowie narządów bądź guzów nowotworowych zanim pojawią się objawy kliniczne czyli w okresie kiedy szanse na wyleczenie są największe.

Ze względu na wartość diagnostyczną i bezpieczeństwo badanie usg polecane jest dla dzieci już od wieku noworodkowego. Jego zastosowanie w tej populacji pozwala znacznie ograniczyć ilość wykonywanych zdjęć rtg. Badania wykonywane u dzieci możemy podzielić na 2 grupy:

  1. Badania przesiewowe zwane też skriningowymi.
  2. Badania wykonywane z konkretnych wskazań.

Do badań przesiewowych zaliczamy przede wszystkim USG stawów biodrowych (bioderek u niemowląt), a także USG przezciemiączkowe (główki) i USG jamy brzusznej. Są to badania, które mogą być wykonane u każdego noworodka czy niemowlęcia jako badania profilaktyczne, nawet gdy nie podejrzewamy żadnej choroby czy wady.

Drugą grupę stanowią te wykonywane ze wskazań medycznych. Najczęściej wykonuje się usg płuc, usg tarczycy, usg jąder, usg węzłów chłonnych, usg serca, usg kanału kręgowego, usg tkanek miękkich czy usg narządu ruchu.

Jak zaplanować badanie usg u dziecka?

dr E. S: Na badanie należy zarezerwować od 20 do 40 minut. Jest to czas przeznaczony na zebranie wywiadu, zapoznanie się z wynikami badań np. poprzednie USG, wykonanie badania USG i interpretację wyniku (rozmowę z rodzicami) oraz nierzadko uspokojenie malutkiego dziecka i/ lub znalezienie komfortowej dla lekarza i dziecka pozycji. Nie zawsze maluszek w trakcie usg główki (przezciemiączkowym) chce leżeć grzecznie na pleckach w pozycji zalecanej do prawidłowego przeprowadzenia badania. W większości wypadków maluch się wierci a czasem krzyczy. Nie dlatego, że badanie jest bolesne czy nieprzyjemne. Mały człowiek po prostu nie ma ochoty się badać i potrafi tą niechęć zademonstrować. Stąd też czas poświęcony na otrzymanie wyniku jest w Centrum Medycznym 1Look tak długi. Samo badanie może trwać do 2 – 3 minut, ale rodzice często chcą wiedzieć co tam widać i otrzymać zdjęcia nawet jeżeli nie ma żadnej patologii a to już wymaga czasu.

Zawsze należy ze sobą przynieść poprzednie wyniki usg by lekarz miał z czym porównać aktualne badanie. Warto także, w zależności od przyczyny badania, wziąć ze sobą karty informacyjne ze szpitali czy wyniki innych badań dodatkowych np. morfologii, moczu, hormonów tarczycy itp..

Co robić gdy usg wypadnie źle albo przeciwnie nic się nie znajdzie?

dr E. S: Jedno „dobre” USG nie przesądza o braku choroby do późnej starości. Podobnie jedno „złe” USG nie stanowi wyroku. Organizm dziecka zmienia się i dopiero ocena ewolucji zaobserwowanej zmiany i/ lub postępów w jej leczeniu pozwala na prawidłową interpretację wyniku.

Kontrolne badanie USG ze względu na specyfikę organizmu dziecka powinno odbyć się w czasie określonym przez lekarza. Zbyt wcześnie powtórzone np. na życzenie zaniepokojonego rodzica, ma bardzo ograniczoną wartość diagnostyczną, szczególnie dotyczy to zmian w USG przezciemiączkowym.

Czy dziecko trzeba do badania specjalnie przygotować?

dr E. S: Z wyjątkiem USG brzucha dzieci nie wymagają dodatkowego przygotowania. Jednak pamiętajmy, że jeżeli dziecko będzie niespokojne, będzie się „broniło” to takie badanie ma ograniczoną wartość. W niektórych przypadkach nie można go prawidłowo przeprowadzić czy prawidłowo zinterpretować wyników. Dotyczy to przede wszystkim USG serca i USG przezciemiączkowego z doplerem (przepływ krwi w naczyniach zmienia się pod wpływem płaczu i krzyku). Ze starszym maluchem warto porozmawiać przed badaniem, a na samo badanie zabrać np. ulubioną przytulankę. Na pewno nie wolno dziecka zawstydzać. Strach przed nieznanym, w tym wypadku usg, jest prawidłową reakcją.

Jak mam przygotować dziecko do usg brzuszka?

dr E. S: Badając narządy w jamie brzusznej bez względu czy nerki czy wątrobę albo oceniając miednicę mniejszą (jajniki) dziecko powinno spełniać kilka warunków by badanie miało dobrą wartość diagnostyczną. W zależności od wieku dziecka:

  • noworodki i niemowlęta nie powinny być karmione i pojone 1-1,5 godz. przed badaniem, najlepiej zaplanować karmienie dziecka tuż po badaniu, jednak „lepsze” dziecko nakarmione niż krzyczące
  • dzieci od 1 do 5 roku życia – badanie powinno być wykonane co najmniej 2 godziny od ostatniego posiłku, nie należy poić dziecka bezpośrednio przed badaniem,
  • dzieci powyżej 5 roku życia – badanie powinno być wykonane około 4 godziny po ostatnim posiłku,
  • młodzież od 15 roku życia – badanie powinno być wykonane około 6 godzin po ostatnim posiłku,
  • dzieci z tendencją do wzdęć – powinny zażyć suplement redukujący wzdęcia zgodnie z zaleceniami lekarza kierującego na badanie,
  • u dzieci diagnozowanych z powodu problemów z nawracającymi infekcjami układu moczowego lub gdy ocenie podlega miednica mniejsza (jajniki) wskazane jest wypełnienie pęcherza moczowego – nie powinny siusać przed wejściem do gabinetu, dobrze jest zabrać ze sobą dodatkowe picie, by móc napoić dziecko np. podczas badania.

Posiłki powinny być lekkostrawne, a w dniu badania powinno się unikać żucia gumy, słodkich wafelków i napojów w tym gazowanej wody mineralnej.